Nabór uczestników szkolenia Erasmus+

nabor_erasmus

Szczegółowe informacje o programie znajdują się na stronie internetowej:

http://erasmusplus.org.pl/

Sprawozdanie ze szkolenia w Białymstoku

SPRAWOZDANIE ZE SZKOLENIA W DNIACH 5-9 LUTEGO 2018 ROKU W RAMACH  MIĘDZYNARODOWEGO PROJEKTU  “ERASMUS”

W projekcie uczestniczyły szkoły polonijne z Belgii, Wielkiej Brytanii, Hiszpanii, Litwy i Norwegii.  Naszą szkołę na szkoleniu w lutym reprezentowały :  mgr Iwona Łapsa  Sumara, Sonia Tajduś oraz  mgr Izabela Bielińska.

Koordynatorami projektu zostały : mgr Izabela Bielińska, mgr Iwona Łapsa  Sumara, mgr Aleksandra Bielińska- Podejko oraz Sonia Tajduś.

5.02.2018 szkolenie dotyczyło założeń projektu (monitoring, raporty, ewaluacja) oraz rezultatów pracy intelektualnej (warsztaty z obsługi platformy e-learningowej i tworzenia kursów metodycznych na platformie.

6.02.2018 uczestnicy szkolenia wzięli udział w aktywizujących warsztatach metodycznych, dzięki, którym mieli możliwość poznania nowych zabaw dla dzieci oraz wdrożenia ich w trakcie zajęć lekcyjnych. Warsztaty prowadzili doradcy metodyczni z Ośrodka Metodycznego w Białymstoku.

7.02.2018– wizyta studyjna w Szkole Podstawowej nr 15 przy ulicy Marii Curie Skłodowskiej. Uczestnicy szkolenia mieli możliwość obserwacji lekcji w klasie VI. Tematem była “Ortografia na poważnie i z humorem”. Celem lekcji  było rozwijanie spostrzegawczości oraz wykorzystanie zasad znajomości ortografii w praktyce.

8.02.2018 –  II część  warsztatów z obsługi platformy e-learningowej  oraz tworzenie kursów – e-learningowych .

Szkolenie zakończyło się wizytą w Muzeum Ikon w Supraślu oraz kuligiem.

Tekst: mgr Izabela Bielińska

Szkolenie metodyczne

SPRAWOZDANIE Z WARSZTATÓW PEDAGOGICZNCH.

W dniu 28 października  2017 roku w Vang Skole (Vesteråsveien 45, 1570 Dilling) odbyły się warsztaty pedagogiczne, zatytułowane „CZAS WOLNY DZIECKA WYPEŁNIONY  MUZYKĄ I ZABAWAMI”, które poprowadziła mgr Agnieszka Maliszewska.

Prowadząca warsztaty to nauczyciel akademicki, szkolny i przedszkolny. Autorka wielu muzycznych warsztatów pedagogicznych, dyrygentka, instrumentalistka, od lat muzykująca z dziećmi, młodzieżą i dorosłymi. Absolwentka Akademii Muzycznej im. Stanisława Moniuszki w Gdańsku.

Warsztaty kierowane były do nauczycieli prowadzących zajęcia dydaktyczne w szkole, jak również do rodziców, którzy mieli chęć poszerzenia swoich umiejętności w muzykowaniu i w zabawie z dziećmi w domu lub w swojej pracy.

Uczestnicy otrzymali od prowadzącej materiały dydaktyczne wraz z płytą CD, które były pomocne podczas warsztatów, jak również będą przydatne podczas pracy i zabawy z dziećmi.

Celem warsztatów było uświadomienie uczestnikom niezbędnej roli zabawy i muzyki w edukacji szkolnej oraz jej wpływu na rozwój dzieci i młodzieży.

Warsztaty obejmowały ćwiczenia praktyczne, zabawy muzyczno- rytmiczne, taneczne, plastyczne i integracyjne. Uczestnicy tańczyli, śpiewali i pracowali w grupach oraz uczyli się hymnu PSS w Moss, do którego tekst napisała nasza prowadząca mgr Agnieszka Maliszewska. Uczestnicy otrzymali możliwość nagrania hymnu PSS w MOSS na prywatnych nośnikach, żeby samodzielnie go odtwarzać i nauczyć się go.

Warsztaty zostały poprowadzone w bardzo profesjonalny i wesoły sposób. W sercach uczestników na długo pozostanie przyjazna i wesoła atmosfera panująca tamtego dnia. Umiejętności praktyczne zdobyte w trakcie trwania warsztatów są dla uczestników bardzo cennym i przydatnym doświadczeniem, które z pewnością zostaną wykorzystane w praktyce.

Warsztaty zostały zakończone podsumowaniem, rozdaniem dwujęzycznych certyfikatów oraz wspólnymi pamiątkowymi zdjęciami.

Treść : mgr Julia Wölk

Warsztaty pedagogiczne

ZAPRASZAMY NA WARSZTATY PEDAGOGICZNE, KTÓRE ODBĘDĄ SIĘ W DNIU 28.10.2017  W  VANG SKOLE,  Vesteråsveien 45, 1570 Dilling

CZAS WOLNY DZIECKA WYPEŁNIONY  MUZYKĄ I ZABAWAMI.

Zajęcia kierowane są przede wszystkim do nauczycieli prowadzących zajęcia dydaktyczne w szkole jak również do rodziców, którzy mają chęć muzykowania z pociechami w domu.

W programie znajdziecie Państwo kilkanaście gotowych przykładów zabaw muzycznych, piosenek, instrumentacji, prostych choreografii, konkursów, itd.

PRZEBIEG WARSZTATÓW : 

  • 16.00- 16.15- Główne założenia i cele pedagogiki zabawy.
  • 16.15- 17.15- Ćwiczenia warsztatowe- zabawy muzyczno- rytmiczne, taneczne, plastyczne i integracyjne.
  • 17.15- 17.30- Przerwa.
  • 17.30- 18.00- Piosenki, przypomnienie, nauka i utrwalenie hymnu PSS w Moss, elementy relaksacji.
  • 18.00- Podsumowanie, wręczenie dwujęzycznych certyfikatów, pamiątkowe zdjęcia.

Osoba prowadząca:  mgr Agnieszka Maliszewska, nauczyciel akademicki, szkolny i przedszkolny. Autorka wielu muzycznych warsztatów pedagogicznych, dyrygentka, instrumentalistka, od lat muzykująca z dziećmi, młodzieżą i dorosłymi.

Serdecznie zapraszamy Izabela Bielińska dyrektor szkoły

WARSZTATY METODYCZNE

ZAPRASZAMY NA WARSZTATY PEDAGOGICZNE:

ADRES : VANG SKOLE,  Vesteråsveien 45, 1570 Dilling

CZAS WOLNY DZIECKA WYPEŁNIONY  MUZYKĄ I ZABAWAMI.

Zajęcia kierowane są przede wszystkim do nauczycieli prowadzących zajęcia dydaktyczne w szkole jak również do rodziców, którzy mają chęć muzykowania z pociechami w domu.

W programie znajdziecie Państwo kilkanaście gotowych przykładów zabaw muzycznych, piosenek, instrumentacji, prostych choreografii, konkursów, itd.

Celem zajęć jest metodyczne i praktyczne przekazanie nauczycielom szeregu zabaw, które można w bezpośredni sposób zaproponować dziecku jako np. przerywnik między lekcjami  w ramach chwilowego odpoczynku lub wypełnienie dnia na wycieczkach szkolnych. Rodzicom natomiast taki materiał mógłby być przydatny podczas rodzinnych wypraw, czy wspólnego muzykowania.

Warsztaty trwają ok. 2,5 godziny, są barwne, radosne, wyłącznie praktyczne. Odbędą się 28.10.2017 r o godz 15.00 w Vang skole.

Cena za spotkanie wynosi 200 koron. W cenie- materiał dydaktyczny z opisem zabaw, płyta CD z muzyką oraz certyfikaty w języku polskim i angielskim.

Zajęcia poprowadzi mgr Agnieszka Maliszewska- nauczyciel akademicki, szkolny i przedszkolny. Autorka wielu muzycznych warsztatów pedagogicznych, dyrygentka, instrumentalistka, od lat muzykująca z dziećmi, młodzieżą i dorosłymi.

Codzienny czas zawodowy spędza na nauczaniu elementów sztuki w obiektach edukacyjnych oraz placówkach artystycznych. Opracowała program autorski Studiów Podyplomowych MUZYKA gdzie od trzech sezonów piastuje opiekę kierownika organizacyjnego. Współpracowała również jako nauczyciel z Polską Szkołą Sobotnią w Moss, wspiera ją do dziś w zakresie metodycznym, dydaktycznym i artystycznym.

                                   

Dyrektor PSS

mgr Izabela Bielińska

SPRAWOZDANIE Z V EDYCJI MIĘDZYNARODOWYCH SZKOLEŃ

W dniu 25 marca 2017 w Polskiej Sobotniej Szkole w Moss odbyło się szkolenie, zatytułowane “METODYKA I DYDAKTYKA NAUCZANIA – Metody pracy w edukacji wczesnoszkolnej METODY AKTYWIZUJĄCE”, które przeprowadziła dr Anna Łachowska.

Prowadząca szkolenie to pedagog terapeuta, specjalistka w zakresie edukacji społeczno-emocjonalnej, arteterapeuta, wykładowca Uniwersytetu Humanistycznospołecznego SWPS w Warszawie, wieloletni pracownik Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie i terapeutka w ZSS nr 9. Współpracuje również z Niezależnym Instytutem Edukacji Emocjonalnej w Krakowie.

Uczestnikami szkolenia była kadra pedagogiczna Polskiej Sobotniej Szkoły w Moss.
Program szkolenia był podzielony na dwa moduły:
MODUŁ 1. – wykład, dyskusja „Nowatorskie” paradygmaty edukacji – teologiczne podstawy edukacji wczesnoszkolnej. Metody aktywizujące w pracy nauczyciela i uczniów klas początkowych.
MODUŁ 2. – warsztaty – Elementy treningu myślenia twórczego w edukacji wczesnoszkolnej. Tworzenie scenariuszy zajęć z wykorzystaniem metod aktywizujących.

Celem szkolenia było zapoznanie nauczycieli z podstawami teoretycznymi dydaktyki i metodyki edukacji wczesnoszkolnej oraz zdobycie umiejętności tworzenia konspektu zajęć opartych na metodach aktywizujących.
Uczestnicy szkolenia podkreślali, że szczególne znaczenie w procesie nauczania ważne miejsce zajmują metody aktywizujące, które stwarzają możliwość zabawy na lekcji, a tym samym pobudzają aktywność uczniów. Pozwalają one łatwiej przyswoić nowe wiadomości. Ważne było również poznanie konkretnych metod, dzięki którym nauczyciele będą mogli opracowywać ciekawe scenariusze zajęć. Istotna była także wiedza i umiejętności dotyczące treningu twórczości.

Szkolenie zostało poprowadzone w bardzo profesjonalny sposób. Wiedza i umiejętności praktyczne zdobyte w jego trakcie są dla nauczycieli bardzo cennym i przydatnym doświadczeniem, które zamierzają wykorzystywać w pracy z dziećmi w Polskiej Sobotniej Szkole w Moss.
Szkolenie zakończyło się przećwiczeniem wybranych metod aktywizujących oraz rozdaniem dwujęzycznych certyfikatów.

Treść : mgr Ewa Ziółkowska

SZKOLENIE METODYCZNE

W dniu 25  marca o godz 15.00 odbędzie się szkolenie metodyczne dla nauczycieli naszej szkoły.

Tematem szkolenia jest “Metodyka i dydaktyka nauczania. Metody pracy w edukacji wczesnoszkolnej” 

PROWADZĄCY: dr Anna Łachowska, Niezależny Instytut Edukacji Emocjonalnej w Krakowie, wykładowca Uniwersytetu Humanistyczno- społecznego SWPS w Warszawie. 

SPRAWOZDANIE Z IV EDYCJI MIĘDZYNARODOWYCH SZKOLEŃ

Dnia 24 września 2016 w Szkole Polskiej w Moss odbyło się szkolenie, zatytułowane “Kształtowanie artystyczne dziecka poprzez ruch w edukacji wczesnoszkolnej” , które prowadziła mgr Aleksandra Bielińska.

Uczestnikami była kadra pedagogiczna z Polskiej Szkoły w Moss oraz nauczyciele z Gdańska, a także różnych terenów Norwegii.

Głównym celem warsztatów było uświadomienie uczestników o niezbędnej roli ruchu w edukacji wczesnoszkolnej oraz jej wpływu na rozwój dziecka. Prowadząca przedstawiła wyniki wnikliwej analizy badań nad korzyścią zajęć ruchowych na wszechstronny rozwój dziecka, a także opinię rodziców, utwierdzającą w przekonaniu o ważności tychże zajęć w wieku wczesnoszkolnym.

Prowadząca przedstawiła wiele praktycznych sposobów wykorzystania form ruchowych w zajęciach dydaktycznych, które pozostaną wszystkim uczestnikom długo w pamięci, ze względu na ich prostotę, a jednocześnie skuteczność ich praktykowania.

Warsztaty zawierały także tematykę wykorzystywania zajęć ruchowych czy artystycznych w pracy z trudnym dzieckiem. Zajęcia takie mają ogromny wpływ na efekty pracy z dzieckiem z niepełnosprawnością intelektualną.

Istotne było także zagadnienie odnośnie wykorzystania zabaw ruchowych w nauczaniu języka obcego. Według badań dzieci młodsze uczą się więcej i skuteczniej poprzez ruch oraz doświadczanie, więc wszelkie zabawy oraz piosenki w obcym języku są łatwiej przyswajane, a także o wiele trwalsze niż metody tradycyjne.

Sesja warsztatowa zakończyła się rozdaniem dwujęzycznych certyfikatów oraz wspólnymi pamiątkowymi zdjęciami.

Tekst : mgr Joanna Dębicka

SPRAWOZDANIE Z POLONIJNEJ SESJI WARSZTATOWEJ „DO KRAJU TEGO… TĘSKNO MI PANIE…” – WOKÓŁ TRADYCJI I WSPÓŁCZESNOŚCI POLSKIEJ PIEŚNI PATRIOTYCZNEJ.

Dnia 7 listopada 2015 w Szkole Polskiej w Moss odbyły się warsztaty muzyczne, które prowadziła mgr Agnieszka Maliszewska oraz dr Tomasz Maliszewski

Uczestnikami była kadra pedagogiczna z Polskiej Szkoły w Moss oraz nauczyciele z Gdańska, Warszawy i różnych terenów Norwegii.

Spotkanie miało dostarczyć jego uczestnikom przeglądu najważniejszych polskich pieśni patriotycznych wraz z próbą ukazania: na jakim tle historycznym poszczególne z nich się kształtowały, w jaki – często bardzo zawiły/skomplikowany – sposób stawały się pieśniami ważnymi dla całej polskiej wspólnoty. Wszystko to niemal w przeddzień kolejnej ważnej dla Polski i Polaków rocznicy Święta Niepodległości. Tym samym można uznać, że wśród głównych celów sesji warsztatowej – obok, niewątpliwie niezwykle ważnego zadania: wspólnego muzykowania w patriotycznym duchu – znajdowały się i takie, jak: podjęcie próby uporządkowania wiedzy na temat dziejów polskiej pieśni patriotycznych oraz ukazanie jej głównych kierunków rozwojowych zarówno w linii religijnej, jak i nurcie wojskowym czy świeckim.

Prowadzący w mistrzowski sposób, wplatając chwile wspólnego muzykowania, zapoznali szkoleniowców z różnymi pieśniami pojawiającymi się w historii Polski na przestrzeni wieków. Począwszy do Roty, poprzez Gaude Mater Polonia, na pieśniach okresu Solidarności kończąc. Sesja warsztatowa zakończyła się rozdaniem dwujęzycznych certyfikatów oraz wspólnym biesiadowaniem.

Tekst : Paulina Bendkowska 

BIEL I CZERWIEŃ DWA KOLORY Sprawozdanie z czterodniowej wizyty przedstawicieli Szkoły Podstawowej w Porębie Spytkowskiej u Polonii z Foreningen „Barna Polen” w Norwegii

W dniach 30 kwietnia – 3 maja przebywała w Norwegii delegacja ze Szkoły Podstawowej w Porębie Spytkowskiej na czele z dyrektorem Piotrem Totą. Wizyta odbyła się w ramach realizacji międzynarodowego projektu edukacyjno-integracyjnego „Jesteśmy aktywni” w ramach programy Etwinning Label. Goście przybyli na zaproszenie Foreningen „Barna Polen”. Była to rewizyta po wcześniejszym wyjeździe do Polski przedstawicieli Polskiej Szkoły Sobotniej w Moss. Do Norwegii przyleciało 16 osób w tym 11 uczennic i uczniów, z których większość należy do Dziecięcego Zespołu Folklorystycznego „Mali Porębianie”. Wizyta miała na celu pogłębianie wzajemnych kontaktów, podtrzymanie więzi między Polonią a Macierzą oraz pogłębianie postaw patriotycznych dzieci.

Po przylocie z Krakowa uczestnicy zostali przydzieleni rodzinom gospodarzy i udali się do miejsc zakwaterowania. Surowy norweski krajobraz budził zachwyt, ciekawość, radosne podniecenie i oczekiwania na ciekawy pobyt. Jak się wydaje oczekiwania te zostały w pełni zaspokojone.

Drugi dzień pobytu zapowiadał się bardzo dobrze. Niebo zapowiadało słoneczną pogodę. Goście wraz z towarzyszącymi im gospodarzami spędzili czas na zwiedzaniu wybranych punktów Oslo. Najpierw obejrzeli niezwykle atrakcyjną wystawę polarniczą we Fram Museum na wyspie Bygdøy. Placówka jest bardzo pomysłowo urządzona. Stanowi ją mianowicie obudowany trójkątnym betonowym dachem zabytkowy statek Fram – „najmocniejszy statek świata” – jak się o nim nie bez przyczyny mówi. Część ekspozycji w muzeum rozlokowana jest na kolejnych pokładach statku, a część – w gablotach i małych pomieszczeniach obok niego. Wystawa obfituje w źródła ikonograficzne, w eksponaty dokumentujące zmagania z mrozem, śniegiem i innymi trudnościami na jakie napotykali odkrywcy z przełomu XIX i XX wieku, a także osobliwości surowej, podbiegunowej przyrody i życie codzienne oraz zwyczaje mieszkańców kręgu polarnego – Eskimosów i Lapończyków (Samów).

Kolejnym etapem wycieczki była wyprawa gospodarzy i gości na słynną skocznię Holmenkollen, która góruje nad Oslo. Dzieci z przejęciem podziwiały ogrom budowli, wyobrażając sobie, co musi przeżywać skoczek, który ośmiela się brać udział w zmaganiach sportowych na tym obiekcie. Sporą atrakcją dla polskich gości okazało się urządzone pod zeskokiem muzeum narciarstwa. Zgromadzone tu obiekty i ikonografia uzmysławiają, jak długa tradycję ma narciarstwo jaki postęp nastąpił w tej dziedzinie zwłaszcza w wieku XX i XXI oraz uświadamiają że narciarstwo nie zawsze było sportem., że były czasy, gdy w surowym norweskim klimacie narty były niezbędne aby poruszać się z miejsca na miejsce i po prostu zwyczajnie żyć, komunikować się, pracować, uczęszczać do szkoły. Wielu wrażeń dostarczyła wyprawa na szczyt zeskoku, gdzie znajduje się spory taras widokowy. Panorama Oslo oraz zalesionych gór otaczających miasto prostu zapiera dech.
Po zwiedzeniu Hollmekollen uczestnicy spotkania integracyjnego udali się do parku Vigelanda na relaksującego grilla. Goście Foreningen Barna Polen urządzili spotkanie przy grillu niedaleko placu zabaw i boiska. Dzięki temu dzieci miały czas na chwilę rekreacji, a dorośli – na rozmowy. Spotkanie pozwoliło na jeszcze lepszą integracje uczestników.

Następnego dnia, 2 maja 2015 roku w Polskiej Szkole Sobotniej Foreningen „Barna Polen” w Moss odbyła się patriotyczna uroczystość z okazji Dnia Flagi oraz Dnia Konstytucji 3 Maja. Impreza miała podniosły charakter. Był to zarazem dzień otwarty, w którym mogli wziąć udział wszyscy zainteresowani, również spoza społeczności szkolnej.
W części oficjalnej, po odśpiewaniu Mazurka Dąbrowskiego, polskiego hymnu narodowego, przemówiła dyrektor placówki, Izabela Bielińska. Powitała ona gości, którymi byli w tym roku uczennice, uczniowie i pedagodzy z zaprzyjaźnionej Szkoły Podstawowej w Porębie Spytkowskiej w Polsce, z dyrektorem Piotrem Totą na czele, oraz bajarz z polskiego miasta Szamotuły, Łukasz Bernady. Głos zabrał również dyrektor szkoły w Porębie Spytkowskiej. Następnie publiczność, złożona z uczniów nauczycieli i rodziców oraz gości obejrzała część artystyczną. Prezentowały się dzieci ze szkoły polskiej w Moss, recytując i śpiewając piosenki, oraz Dziecięcy Zespół Folklorystyczny „Mali Porębianie”.
Uczniowie oddziałów szkolnych i przedszkolnych, przygotowani przez nauczycielkę szkoły w Moss, Paulinę Bendkowską, zaprezentowali się bardzo pięknie w przedstawieniu związanym z uchwaleniem Konstytucji 3 maja. Wystąpili w uroczystych strojach i z przejęciem odgrywali przygotowane role. Następnie dzieci z grupy przedszkolnej, przygotowane przez dyrektor recytowały wiersze oraz śpiewały piosenki i tańczyły. Na zakończenie ich występu zabrzmiała pieśńOjczyzno ma. Występ przygotowały z pomocą dyrektor Izabeli Bielińskiej, nauczycieli szkoły, a także swoich rodziców.
Prawdziwą atrakcją była prezentacja słowno-taneczna zespołu Mali Porębianie, przygotowanego pod okiem nauczycielki, Bernadety Zapiór. Dzieci w barwnych strojach krakowskich wykonały wiersze, wiązankę tradycyjnych tańców, w tym krakowiaka, polkę i chodzonego, oraz piosenki o polskiej fladze i Na krakowskim rynku, utrzymaną w rytmie krakowiaka. W trakcie tańców wśród publiczności przechadzał się tajemniczy Lajkonik z czarną brodą, ubrany w turecką czapkę z półksiężycem, który dotykał poszczególne osoby buławą. Podobno takie dotknięcie przynosi szczęście. Zarówno występy dzieci z Moss, jak i z Poręby Spytkowskiej zostały nagrodzone przez publiczność burzą braw.
Potem wszystkie dzieci ‒ zarówno miejscowe, jak i przybyłe z Polski ‒ wzięły udział w konkursie „Kocham Cię, Polsko”. Odpowiadały w grupach na pytania i rozwiązywały zagadki przygotowane dla kilku grup wiekowych. Konkurs podsumowało wręczenie pamiątkowych dyplomów. W dalszej części spotkania doszło do wzajemnego obdarowania się upominkami pomiędzy przedstawicielami szkoły polskiej Moss i szkoły z Poręby Spytkowskiej.
Imprezy tego typu są niezwykle potrzebne społeczności polonijnej, gdyż uświadamiają tradycje narodowe, są okazją do ich kultywowania, budzą dumę narodową i służą potrzymaniu polskości a także języka polskiego w rodzinach. Dzięki temu wzmacniają wysiłki polskiej szkoły sobotniej.
Następnie zgromadzeni udali się na posiłek. Warto tu podkreślić zaangażowanie nauczycieli i rodziców, którzy przynieśli własnoręcznie przygotowane potrawy, w tym bogaty zestaw ciast.
Po degustacji potraw i rozmowach dzieci młodsze udały się z rodzicami na spotkanie z bajarzem z Polski, który opowiedział cztery polskie baśnie. W przerwach pomiędzy poszczególnymi powieściami dzieci uczestniczyły w muzycznych zabawach ruchowych pod opieką nauczycielki szkoły w Moss, Madaleny Kwiatkowskiej. Stanowiły one ciekawe urozmaicenie podczas słuchania. Dzieci starsze natomiast, w tym goście z Polski, wzięły udział w warsztatach plastycznych, prowadzonych przez wicedyrektor szkoły, Weronikę Ukaegbu.
Impreza przebiegła w bardzo radosnej atmosferze. Była okazją do spotkania Polaków emigrantów, czyli uczennic i uczniów uczęszczających do Polskiej Szkoły Sobotniej w Moss, z gośćmi z Polski.

Ostatni dzień goście i gospodarze rozpoczęli od uczestnictwa w uroczystej mszy świętej w polskim kościele z okazji uchwalenia Konstytucji 3 Maja oraz święta Matki Bożej Królowej Polski. Potem wszyscy spakowali się już do wyjazdu i dalsze godziny spędzili na zwiedzaniu. Pierwszym punktem programu dnia była wizyta w pięknie zachowanym do dzisiaj starym mieście we Fredrikstad. Jest to dawna forteca wojskowa o gwiaździstym kształcie, oblana wodą z rzekiGlomma. To najdłuższa rzeka Norwegii (ma 598 km długości). Miasto otoczone jest fosą, a na potężnych murach obronnych jeżą się lufy dział. Do środka można wejść przez kilka bram. Dawniej było one pilnie strzeżone. Mury wzniesiono w XVII wieku dla obrony miasta przed Szwedami. Starówka ma prostopadły układ ulic. Zabytkowe domy cechuje styl charakterystyczny dla renesansu Europy północnej. Między ratuszem a koszarami wznosi się protestancka świątynia.
Hvaler to ulubione miejsce wypoczynku okolicznych mieszkańców, którzy mają tu swoje drewniane wille letniskowe oraz tysiące łodzi i jachtów. Pośród skał i lasów wiją się malowniczo drogi. Goście z Polski ze szczególnym zachwytem podziwiali malownicze widoki rozpościerające się z wysokich mostów drogowych. Duże wrażenie wywarł na nich także bardzo stromy przejazd 4 km podwodnym tunelem wydrążonym w litej skale.
Na jednej z wysepek uczestnicy zjedli ostatni wspólny posiłek, gdyż trzeba było jechać do portu lotniczego Rygge, skąd odlatywał samolot do Krakowa. Zarówno gospodarze, jak i goście żegnali się z przekonaniem, że warto podtrzymywać wzajemne kontakty i kontynuować je w kolejnych inicjatywach, projektach, konkursach czy innych wspólnych przedsięwzięciach.

Tekst : Łukasz Bernady